Harelbeke (linker Leieoever, op oude Leie-arm, aan grens met Kuurne)
toegankelijkheid :
Nederlands
............ Français
............ English
............ Deutsch
............ Italiano
............ Español
Oude watermolens van Harelbeke
De vroegste vermelding van de watermolens van Harelbeke, ('in molendinis apud Herlebecam') staat vermeld in een oorkonde van 1128. Daarin schenkt Clémence, gravin van Vlaanderen, aan de proostdij Sint Amand te Kortrijk, jaarlijks een mud graan afkomstig van de molens van Harelbeke. In 1198 stelde graaf Boudewijn IX van Vlaanderen een nieuwe verantwoordelijke aan voor de uitbating van zijn molens op de Leie.
De Harelbeekse watermolens waren banmolens. Al wie binnen de 'ban' woonde, was verplicht er zijn graan te laten malen. Deze 'ban' was een cirkelvormig gebied, waarvan de straat de zogenaamde 'banmijl' was (ruim 5 km.). Aangezien Harelbeke een open stad was, zonder enige stadsmuur, werden de molens meerdere malen het slachtoffer van oorlogsgeweld.
Tot in de vorige eeuw hadden ze het uitzicht van traditionele watermolens met hun typische waterraderen. Naast het malen van graan, dienden ze ook voor het malen van schors (voor het leerlooien), het persen van olie en zelfs het vollen van stoffen.
Vanaf het midden van vorige eeuw deed de Industriële Revolutie er zijn intrede. De Leiearm werd overbrugd, zoals de sluitsteen met het jaartal "1849" dit nog steeds aanwijst. Het gebouw kreeg zijn huidig uitzicht met zes bouwlagen en 13 traveeën. In 1850 werd een eerste stoommachine geplaatst. De vierkante schoorsteen die verbonden was met de machinekamer bestaat nog steeds.
Dit houdt echter niet in dat de waterkracht toen verlaten werd. In 1880 werden de waterraderen vervangen door waterturbines. Op dit ogenblik blijft er nog één over, nl. die aan de rechterzijde.
De Oude Leiemolens van Harelbeke werden op 14 juli 1998 bij besluit van de Vlaamse Regering wettelijk beschermd als monument
